Dugovječnost se danas često povezuje sa skupim suplementima, pametnim uređajima, posebnim dijetama i raznim tretmanima.
Ipak, za zdravije i duže starenje možda nisu potrebne složene metode niti velika ulaganja.
Stručnjaci za dugovječnost izdvajaju nekoliko jednostavnih navika koje gotovo ništa ne koštaju, a mogu da doprinesu očuvanju zdravlja srca i mozga, pokretljivosti i opšteg zdravstvenog stanja. Među njima su redovno kretanje, kvalitetna ishrana, dobar san, društvena aktivnost i optimističan pogled na život.
Hodanje kao jednostavna navika
Fizička aktivnost ima važnu ulogu u očuvanju fizičkih i kognitivnih sposobnosti tokom starenja, ističe dr S. Džej Olšanski, profesor epidemiologije i istraživač dugovječnosti na Univerzitetu Ilinois u Čikagu.
Posebno jednostavan izbor je hodanje. Ono je dio svakodnevnog života stanovnika takozvanih plavih zona, područja poznatih po velikom broju stogodišnjaka.
Redovno hodanje povezano je sa boljim krvnim pritiskom, holesterolom i nivoom šećera u krvi, kao i zdravljem kostiju, kvalitetnijim snom i boljim mentalnim zdravljem, navodi dr Olšanski.
Više cjelovitih namirnica
Mediteranski način ishrane i DAŠ režim povezuju se sa dugovječnošću i manjim rizikom od bolesti srca, raka i drugih hroničnih bolesti. Ipak, dr Alis Lihtenštajn, stručnjak za ishranu sa Univerziteta Tafts, naglašava da nije neophodno strogo pratiti jedan određeni režim ishrane.
Važnije je da jelovnik sadrži više cjelovitih namirnica – integralne žitarice, voće, povrće, orašaste plodove, mahunarke, ribu, nemasnu živinu i biljna ulja, uz manje ultraprerađene hrane.
Jedan od najjednostavnijih savjeta jeste da sa spiska za kupovinu izbacite dvije manje hranljive, prerađene namirnice i zamijenite ih voćem ili povrćem. Tako ne samo da unosite više korisnih hranljivih materija već smanjujete i unos dodatog šećera, soli i zasićenih masti, sugeriše dr Lihtenštajn.
Dobar san za zdravo starenje
Dobar san jedan je od važnih činilaca zdravog starenja. Jedno istraživanje pokazalo je da muškarci koji redovno spavaju sedam do osam sati mogu da imaju oko pet godina duži očekivani životni vijek, dok je kod žena razlika oko dvije i po godine.
Nedovoljno i nekvalitetno spavanje povezano je sa metaboličkim poremećajima, hroničnom upalom i promjenama u funkcionisanju imunskog i nervnog sistema, a time i sa većim rizikom od bolesti srca, dijabetesa i drugih hroničnih oboljenja.
San je važan i za zdravlje mozga. Tokom spavanja odvijaju se procesi uklanjanja otpadnih materija iz mozga, dok je hronično nedovoljno spavanje povezano sa većim rizikom od kognitivnog propadanja i demencije.
Društvena aktivnost i kvalitetni odnosi
Ljudi stariji od 80 godina koji zadržavaju pamćenje karakteristično za znatno mlađe osobe, poznati kao „superejdžeri“. Često imaju jednu zajedničku osobinu – društveno su aktivni, ističe dr Emili Rogalski, neurolog i istraživač koji proučava ovu grupu.
To se uklapa u brojna istraživanja koja usamljenost i socijalnu izolaciju povezuju sa lošijim zdravstvenim ishodima i većim rizikom od prerane smrti. Pritom nije presudan broj ljudi sa kojima smo u kontaktu, već kvalitet tih odnosa, sugeriše dr Rogalski.
Jedan od načina za stvaranje smislenih društvenih veza može da bude volontiranje. Istraživanja su pokazala da su ljudi koji su volontirali između jednog i četiri sata nedjeljno imali sporije biološko starenje u odnosu na one koji nisu volontirali.
Optimizam i duži život
Optimizam možda nije samo pitanje raspoloženja. Istraživanja ga povezuju sa dužim životnim vijekom, a jedno je pokazalo povezanost sa čak 15 odsto dužim životom, navodi dr Laura Kubzanski, profesorka društvenih i bihejvioralnih nauka na Harvard T. H. Čen školi javnog zdravlja.
Optimističniji ljudi imaju i povoljnije pokazatelje zdravlja srca i niže nivoe upalnih procesa. Jedno od mogućih objašnjenja jeste da češće postavljaju ciljeve i vjeruju da mogu da ih ostvare. Zbog toga mogu biti skloniji zdravijim izborima. To su kvalitetna ishrana, fizička aktivnosti i izbjegavanje pušenja, sugeriše dr Kubzanski.
Optimizam može da pomogne i u suočavanju sa stresom. Usmjerenost ka budućnosti olakšava sagledavanje teških perioda kao prolaznih i može da doprinese boljem nošenju sa svakodnevnim problemima.
Naučnici ipak naglašavaju da ne postoji jedan recept za dugovječnost. Na način na koji starimo utiču genetika, okruženje i čitav niz životnih navika koje su međusobno povezane.
